Książki o tematyce LGBT
Niepokoje wychowanka Törlessa
Wydawnictwo Literackie (2002)Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Rok wydania: 2002
ISBN: 83-08-03214-1
90% (Głosów: 10) 4.50 10 Robert Musil (1880-1942), prozaik i dramaturg austriacki, który dzięki swej monumentalnej powieści Człowiek bez właściwości znalazł się w rzędzie twórców tej miary, co Proust, Mann i Joyce, pierwszy sukces odniósł książką Niepokoje wychowanka Törlessa, przynoszącą celną analizę stanów duchowych uwikłanego w problemy moralne bohatera. Nawiązując do własnych przeżyć, pisarz kreśli tu obraz psychiki wrażliwego chłopca, zmuszonego stawić czoło twardej rzeczywistości i okrutnym prawom szkoły kadetów. Törless ma uczucie egzystowania w dwóch światach: solidnym, uporządkowanym mieszczańskim i drugim - awanturniczym, mrocznym i zaskakującym. Konflikty między wychowankami i seksualne perwersje, kryjące się za fasadą ekskluzywnego internatu, sprzyjają zatarciu się granic między nimi, niepokojąc, dręcząc, a zarazem fascynując bohatera wielością niewyobrażalnych wręcz doznań.
Użytkownicy polecają
Recenzja-Polityka
O czym się nie mówi
Akcja powieści wybitnego austriackiego pisarza, Roberta Musila, wydanej po raz pierwszy w 1906 roku, rozgrywa się w małej, nieciekawej, wręcz przytłaczającej swą szarzyzną i pospolitością mieścinie. Spośród setek innych wyróżnia ją to, że znajduje się tam szkoła dla chłopców z dobrych domów. Używając dzisiejszej terminologii, można by powiedzieć, że są oni skazani na sukces. Zostaną oficerami albo wysokimi urzędnikami państwowymi, będą studiować na najlepszych uniwersytetach. Najpierw muszą jednak przebrnąć przez szkołę kadetów, co nie dla wszystkich okaże się jednak takie proste.
Wychowankowie szkoły, w tym tytułowy Törless, dojrzewają intelektualnie, emocjonalnie i seksualnie. Są w tak zwanym trudnym wieku, w którym dokonuje się wielu wyborów, jak się okazuje, często błędnych. Pozbawieni wzorów moralnych, oddaleni od rodzin, żyjąc niemal na pustkowiu, gdzie jedną rozrywką jest brudna cukiernia i wizyty u starzejącej się prostytutki, Bożeny, próbują zbudować własną hierarchię wartości, niestety, często z marnym skutkiem.
Ofiarą tych wysiłków staje się jeden z wychowanków pochodzący z dość ubogiej rodziny, Basini. Przyłapany na kradzieży pieniędzy innych uczniów przed dwóch z nich, zostaje poddany przez nich drastycznej "terapii", która ma uświadomić mu, według słów jego oprawców, jak podłym jest człowiekiem i jak niegodziwie postąpił. Dręczony fizycznie i psychicznie, jest także wykorzystywany seksualnie przez obu chłopców.
Törless, mimo niewątpliwych związków z grupą oprawców, początkowo pozostaje raczej biernym obserwatorem. Nie bierze udziału w poniżających praktykach, choć silnie oddziałują one na jego wyobraźnię. To u niego Basini będzie szukał pomocy, oferując to, co inni brali siłą. Törlessa połączą z nim pierwsze doświadczenia seksualne, czysto zresztą fizyczne, bo o żadnych wyższych uczuciach nie ma w tym przypadku mowy. Jak postąpi Törless, czy zaistniała sytuacja nie okaże się zbyt trudna dla nastolatka? Cały ten koszmar kończy przyznanie się Basiniego do winy i opuszczenie szkoły przez obu chłopców - będące koniecznością dla Basiniego i świadomym wyborem Törlessa.
Od napisania "Niepokojów wychowanka Törlessa" minęło prawie sto lat. Tym bardziej więc trzeba podkreślić odwagę tematu podejmowanego przez autora (nie było tajemnicą, że powieść jest wynikiem doświadczeń Musila). I tutaj pojawia się smutna refleksja. Minął wiek, a my chyba jeszcze nie nauczyliśmy się mówić szczerze o takich zjawiskach jak fala w wojsku, fizyczne i psychiczne znęcanie się w szkołach internatach, homoseksualizm (ten wymuszany przez sytuację, a niebędący świadomym wyborem) za murami więzień, koszar i klasztorów.