Stadiony homofobii

Za kilka dni EURO 2012. Czy Polska jest gotowa na przyjęcie kibiców, sportowców, dziennikarzy z całej Europy? Czy na polskich stadionach homo- i biseksualni kibice mogą czuć się bezpiecznie? UEFA i PZPN zapewniają, że tak, ale na krótko przed mistrzostwami pseudokibice dalej czują się bezkarni a BBC przypomina nam o rasizmie, antysemityzmie i homofobii na polskich stadionach.

W PZPN nie ma zgody, UEFA szanuje różnorodność

„Przeciwko homofobii w piłce nożnej” – taką akcję w 2009 roku zainicjował Niemiecki Związek Piłki Nożnej (DFB) przed jednym z meczów eliminacyjnych do Mistrzostw Świata. Przewodniczący DFB, przedstawiciele fanklubów oraz piłkarze podpisali wtedy deklarację, zobowiązującą do walki z dyskryminacją na stadionach. DFB dodatkowo wypuściła 80 tys. ulotek „Wiele kolorów - jedna gra. Przeciwko dyskryminacji osób homoseksualnych w piłce nożnej". Zapytaliśmy Polski Związek Piłki Nożnej, czy nie było w planach podobnej akcji w Polsce, i czy zdaniem PZPN homo-, biseksualni i transpłciowi kibice mogą czuć się bezpiecznie na polskich stadionach podczas EURO 2012. Nie ma zgody na dyskryminację, ale PZPN nie prowadziło żadnych sprecyzowanych działań w tym kierunku – powiedziała nam rzeczniczka PZPN, Agnieszka Olejkowska. Olejkowska przypomina też, że organizatorem meczów i równocześnie organem odpowiedzialnym za ich bezpieczeństwo jest UEFA. Nic nie wiadomo także o działaniach Ministerstwa Sportu. W przeszłości razem z Ministerstwem prowadziliśmy kampanię dotyczącą wyeliminowania rasizmu ze stadionów. Faktycznie – statystyki pokazują, że jest mniej przypadków – dodaje rzeczniczka PZPN w rozmowie z nami. Walki z homofobią jednak nie będzie.

Jak do problemu podchodzi UEFA? Rzecznik prasowy EURO 2012 w Polsce, Juliusz Głuski, powiedział nam, że Stanowisko EURO 2012 Polska jest jednoznaczne: nie ma miejsca dla homofobii na stadionach i poza nimi. Głuski przypomina o prowadzonej przez UEFA od lat kampanii, RESPECT, w której mowa jest także o szacunku względem mniejszości seksualnych. Kampania RESPECT składa się z kilku projektów, o jednym z nich – Uszanuj Różnorodność, czytamy na stronach UEFA: „Na mistrzostwach powstaną setki stref integracyjnych w budynkach i miejscach publicznych, które będą otwarte i dostępne dla wszystkich bez względu na przynależność etniczną i narodową, płeć, niepełnosprawność i orientację seksualną. Dodatkowo ponad 80 tysięcy policjantów i stewardów w Polsce i na Ukrainie przejdzie szkolenie poświęcone walce z dyskryminacją, które pomoże w identyfikowaniu obraźliwych haseł, symboli i zachowań”. Szkolenia w Polsce przeprowadziło m.in. Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”. Finałem akcji ma być wyrażenie poparcia dla jej przesłanek przez kapitanów drużyn podczas półfinałów EURO 2012.

Stadiony nienawiści i tęczowe trybuny

Nawet jeśli zapewnienia PZPN, czy kampania RESPECT dają nadzieję na zmiany w świecie polskiej piłki nożnej, rzeczywistość – jak to zwykle bywa – jest o wiele smutniejsza.

Parę dni temu stacja BBC wywołała burzę reportażem z polskich stadionów i pokazaniem polskich kibiców jako antysemitów, rasistów i homofobów. Zareagowało nawet Ministerstwo Spraw Zagranicznych i biuro Rzeczniczki Praw Obywatelskich, a na Tomasza Lisa, który jako jeden z nielicznych publicystów napisał, że BBC pokazało prawdę o polskich stadionach, posypały się gromy. Brytyjskie media określiły polskie stadiony mianem "stadionów nienawiści". Nie ma w tym ani krzty przesady. Tylko raz odważyłem się na obejrzenie meczu na żywo - było to kilka lat temu na stadionie Wisły Kraków. Był to mecz rozgrywany w ramach pucharu UEFA – opowiada , wydawca portalu Queer.pl. Agresja jaką zaobserwowałem na trybunach była przerażająca. Kilkunastoletni chłopcy dumnie wyśpiewywali slogan "Żydów w dupie mamy" ("Żydów", czyli... lokalnego rywala - Cracovię). Nikogo to nie dziwiło ani tym bardziej nie szokowało. Zobaczyłem tam frustrację i wylewającą się z trybun agresję. Zarówno kluby jak i PZPN nie widzą problemu. To kpina. Wszystkim nam przyjdzie za to sporo zapłacić i wszyscy będziemy się wstydzić za "naszych chłopaków". Jest problem, są winni a żaden z dotychczasowych rządów nie odważył się tknąć świętych krów, odpowiedzialnych za to, że polskie stadiony postrzegane są za granicą jako "stadiony nienawiści" – reasumuje.

Reportaż BBC pokazał przede wszystkim rasizm i antysemityzm polskich „kiboli”. Jaki stosunek mają oni do mniejszości seksualnych mogliśmy się przekonać m.in. podczas szumu medialnego wokół spektaklu Moniki Strzępki i Pawła Demirskiego „Tęczowa Trybuna 2012”, do którego choreografię przygotował Rafał Urbacki. „Tęczowa Trybuna 2012” to opowieść o kibicach-gejach, którzy zawiązują inicjatywę Tęczowa Trybuna 2012 i walczą o prawo do jawnego i godnego uczestniczenia w Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. W Internecie powstała strona Tęczowa Trybuna 2012 a osoby ukrywające się za pomysłem domagały się zapewnienia bezpieczeństwa na meczach homoseksualnym kibicom. Tolerancja wśród polskich kibiców jest obelgą, współistnienie osób homoseksualnych z heteroseksualnymi na stadionach jest obecnie możliwe tylko na heteroseksualnych warunkach – mówili naszemu portalowi. Inicjatywa stworzenia tęczowych trybun na EURO 2012 przyjęta została krytycznie przez społeczność LGBT, ale odbiła się dużym echem w mediach. „Polscy geje chcą swojej trybuny na Euro”, „Homoseksualiści chcą oddzielnych trybun na Euro” – to tylko niektóre z prasowych nagłówków. Nie trzeba było długo czekać na odzew „przeciwników”: „proponuję wsadzić ich na jedną trybunę a potem ją podpalić”, „próba zorganizowania "tęczowej trybuny" na Euro, czy gdziekolwiek byłaby dla homosexualistów samobójczą. Wiadomo kto pierwszy by dostał w….dol, zwłaszcza po przegranym meczu” – mogliśmy przeczytać na forach kibicowskich. Pojawił się nawet apel o stadionowy zakaz dla gejów. Spektakl Strzępki i Demirskiego odniósł duży sukces, ale o poruszonym przy okazji problemie homofobii na stadionach wszyscy szybko zapomnieli.

Co sądzi o pomyśle stworzenia tęczowej trybuny na EURO 2012 Marek, kibic-gej krakowskiej Wisły? Myślę, że tęczowa trybuna to kiepski pomysł. Ja bałbym się, że agresja kibiców może się skupić własnie na tej grupie osób. Zresztą po co tworzyć takie podziały?

Kto odpowiada za kibiców?

Podczas derby w 2008 roku, przed krakowskim Marszem Tolerancji, na stadionie Wisły przez cały mecz wisiał transparent informujący o kontrmanifestacji. „Parada pedałów! Przyjdź i powiedz nie zboczeńcom” – mogliśmy przeczytać. Zapytaliśmy wtedy rzecznika prasowego Wisły, dlaczego obraźliwy dla społeczności LGBT i wzywający do nienawiści transparent wisiał spokojnie przez cały mecz i nikt z klubu się nim nie zainteresował. "Na mecz przychodzą różni ludzie o rozmaitych poglądach i klub nie zamierza w to ingerować" – usłyszeliśmy 4 lata temu, wraz z obietnicą, że siły porządkowe będą zwracać większą uwagę na wieszane przez kibiców transparenty.

Ja nigdy w życiu nie zdecydowałbym sie na coming-out wśród moich kumpli - kibiców. To byłaby masakra! - powiedział naszemu portalowi Marek, kibic Wisły. Wiele razy byłem świadkiem tego, jak na stadionie ktoś rzucał wyzwiska w stylu "pedał" czy "ciota". Tak na stadionie najłatwiej kogoś obrazić. Czasem zdarzają się też na meczach transparenty, na których pojawiają się podobne rzeczy. Nie wyobrażam sobie, żeby po takim wyznaniu kumple traktowali mnie tak samo jak wcześniej. Byłbym w tym środowisku spalony. Mało tego, pewnie dostałbym wp... przy pierwszej okazji - dodał.

O mrocznej stronie polskiego kibicostwa przypomnieliśmy sobie też tydzień przed tegorocznym krakowskim Marszem Równości, kiedy na nieoficjalnych forach Wisły i Cracovii pojawiły się apele, by zapomnieć o barwach i zmobilizować swoje siły w dzień Marszu Równości. Co więcej – pojawiły się wezwania do nachodzenia wydarzeń Queerowego Maja. „Zamiast mobilizować się tylko na jeden dzień zmobilizujmy się i pokażmy sodomitom że nie będą robić w naszym mieście żadnych imprez! W takim celu powstał Festiwal Normalności- Kraków 2012. W zasadzie od dziś do 21 maja walczymy z pederastami. W jaki sposób? Rozbijając ich eventy! Dziś pierwsze starcie. Pedały wpadły na pomysł żeby zrobić sobie transparenty i my trochę im w tym przeszkodzimy” – mogliśmy przeczytać na forum Wisły. Do żadnych incydentów na szczęście nie doszło, ale podobne apele ciężko zignorować… O ustosunkowanie się do takich wezwań kibiców poprosiliśmy biura prasowe Wisły i Cracovii. Pierwsze – nie odpowiedziało w ogóle, natomiast rzecznik prasowy Cracovii, Tomasz Gawędzki, zdziwił się zapytaniem, albowiem Na obiekcie Cracovii podobne incydenty nie miały nigdy miejsca, kibice Pasów nie są homofobami i nie nawołują się na forach czy za pomocą innych kanałów informacyjnych do tego, aby atakować ludzi ze środowiska homoseksualnego. Zapytaliśmy też rzecznika EURO 2012 w Polsce o to, czy nie uważa, że w demokratycznym kraju sytuacją skandaliczną jest, by kibice zwoływali się do "rozbijania" legalnych wydarzeń i zastraszania ludzi, do tego na tydzień przed wielkim sportowym wydarzeniem: Nie mamy nic wspólnego z jakimikolwiek pseudokibicami – odpowiedział nam Juliusz Głuski, dodając jednak, że nie ma miejsca dla homofobii na stadionach.

„Na stadionach będą normalni kibice, nie męty, karki i różnoraka swołocz. Ale obrazków z kadrów reportażu BBC to nie unicestwi. Z bardzo prostego powodu. Są prawdziwe” – pisał po premierze reportażu BBC Tomasz Lis. My też mamy nadzieję, że homo- , biseksualni i transpłciowi kibice z całej Europy będą miło wspominać EURO 2012 w Polsce. Szkoda tylko, że żyjemy w kraju, gdzie klubom piłkarskim i związkowi piłki nożnej ciągle brakuje odwagi, by przeciwstawić się nie tylko rasizmowi i antysemityzmowi, ale także homofobii na stadionach.

Magda Dropek