Wybory gwiazd 2005

Jakiś czas temu napisałem dla Innej Strony tekst na temat uwikłania politycznego gwiazd rodzimej rozrywki. Nie przypuszczałem wówczas, że cała sprawa będzie mieć tak owocny ciąg dalszy i nie tylko Honorowe Komitety Poparcia kolejnych kandydatów i jednej kandydatki na urząd prezydencki pełne będą gwiazd, ale przetykane nimi zostaną także listy wyborcze. Krzysztof Cugowski i Jan Nowicki startują do Senatu, Ewa Dałkowska, Wojciech Kilar i Olgierd Łukaszewicz popierają Kaczyńskiego, Ich Troje śpiewa dla Leppera, a Justyna Steczkowska niezmiennie występuje na koncertach PIS-u, po drodze realizując zresztą program partii i rodząc dziecko.

Pomysł nie jest oczywiście nowy, niektórzy pamiętają jeszcze Sejm i Senat I Kadencji w których zasiadali m.in. Andrzej Łapicki, Andrzej Wajda, Andrzej Szczepkowski czy Gustaw Holoubek. Nowe nie jest także popieranie przez osoby życia publicznego chętnych do prezydentury, nowe są tylko podziały i nowa jest świadomość pewnych grup, które powoli zaczynają się definiować i rozpoznawać partie przychylne, obojętne oraz zdecydowanie wrogie. Jedną z takich grup są geje i lesbijki, po raz pierwszy zresztą będący tak obecną mniejszością w dyskursie wyborczym.

Po artykule "Gwiazdy w służbie tolerancji, gwiazdy w służbie homofobii" zarzucano mi, że dzielę artystów na "dobrych" i "złych" w zależności od tego jaką opcję popierają. Nie przyznaję się do winy, choć faktycznie sądzę, że wspieranie idei walki z dyskryminacją jest czymś szlachetniejszym i bardziej godnym pochwalenia niż wspomaganie na konwencjach wyborczych za spore pieniądze osoby, która łamie podstawowe prawa demokratycznie, a kapitał polityczny zbija na homofobicznych odruchach dużej części społeczeństwa. Nie uważam natomiast, że dokonania osób, które w wyborach poparły Lecha Kaczyńskiego należy przekreślić, płyty spalić, a role zapomnieć. Myślę jedynie, że o ich decyzjach politycznych warto pamiętać i mieć świadomość co oznaczają. Bardziej niż poparcie dla danego kandydata drażni mnie bowiem udawanie, że tego poparcia nie było i mówienie o sobie jako osobie apolitycznej, a przede wszystkim koniunkturalne zmienianie sympatii w zależności od sondażowego wiatru i spodziewanych profitów.

Warto uświadamiać artystom, że ich poparcie nie jest po prostu podpisem czy tylko występem, ale niesie ze sobą konkretne konsekwencje. Przychylność dla homofobicznego kandydata czy partii nie oznacza oczywiście homofobii artysty, sugeruje jednak, że dla tej osoby nie jest to ważny problem i z powodu takiej "błahostki" jak dyskryminacja osób homoseksualnych czy łamanie praw człowieka nie zamierza zrezygnować z ulubionego kandydata czy ugrupowania. Nie tylko o gejów i lesbijki zresztą tu chodzi, nie bardzo rozumiem jak Lecha Kaczyńskiego, który cały swój program tworzy wykluczając wszystko co nie jest tradycyjną rodziną mogą popierać takie osoby jak aktorka Ewa Błaszczyk, samotna matka czy rozwiedziony pianista Janusz Olejniczak. Może sobie z tego nie zdają sprawy, ale oni też reprezentują alternatywny model rodziny.

Najmniej przekonuje wyznanie Stanisława Sojki, który powiedział "Newsweekowi", że granie na konwencjach wyborczych PIS-u było przedsięwzięciem czysto komercyjnym i nie miało nic wspólnego z poparciem politycznym. Skoro jednak tak, to warto zadać kolejne pytanie: czy za pieniądze faktycznie wystąpiłyby dla każdego? Dla Bubla, Tymińskiego i Giertycha też? Bardzo wątpię. Bo jednak nawet kierując się kwestią finansową, wybiera się i są granice, których się nie przekracza. I warto wiedzieć dla kogo taką granicą jest rasizm czy antysemityzm, a dla kogo homofobia.

Oczywiście nie brakuje też desperatów, którzy łapią się wszystkiego co im zaproponują. Można odnieść wrażenie, że tak właśnie postępuje Justyna Steczkowska, która w ciągu kilku lat zaliczyła miejsca skrajnie różne, jednocześnie nie zdając chyba sobie z tego sprawy. Śpiewała już dla AWS-u, udzielała wywiadu dla gejowskiego pisma "Gejzer", potem wystąpiła z koncertem w branżowym klubie Utopia, by kilka miesięcy później poprzeć Lecha Kaczyńskiego uczestnicząc w jego konwencjach wyborczych, i to niemal w momencie, gdy Prezydent Warszawy łamał prawo zakazując Parady Równości.

Jednak wszystko się zmienia, także środowisko LGBT zaczyna się formować i mieć pewną świadomość, zaczyna także rozliczać artystów z ich wyborów. Jeszcze kilka lat temu mało komu przyszło do głowy przepytywać popularną wśród gejów Beatę Kozidrak z poparcia dla AWS-u i Mariana Krzaklewskiego. Dziś, do Edyty Geppert, która ku zaskoczeniu fanów postanowiła wesprzeć wokalnie Lecha Kaczyńskiego, musiała dotrzeć wiadomość z jak wielkim sprzeciwem spotkała się jej decyzja. Kolejny krok powinni teraz zrobić właściciele klubów gejowsko-lesbijskich, choćby wspólnie wydać oświadczenie, że w ciągu - powiedzmy - najbliższych czterech lat nie będą w ich knajpach dawać koncertów artyści, którzy w wyborach zdecydowali się poprzeć partie takie jak PIS czy LPR. Bo skoro piosenkarze i piosenkarki przede wszystkim kierują się kwestią finansową, warto im uświadomić, że wybierając homofobię tracą.

Zainteresowani oczywiście zaprzeczają jakoby występując dla PIS-u chcieli wspierać dyskryminację gejów i lesbijek. Justyna Steczkowska na swojej stronie internetowej odpowiadała jednemu z fanów: "Jeśli natomiast twierdzi Pan, że partia PIS (dla której zagrałam kilka koncertów, ponieważ ich program jest zgodny z moimi przekonaniami politycznymi) jest przeciwko homoseksualistom i chce zwalczać tzw. "mniejszości", to jest Pan w dużym błędzie. Bo to, że prezydent Kaczyński zakazał parady, nie jest jednoznaczne ze zwalczaniem homoseksualizmu, bo w tym samym dniu zabronił również parady normalności. Miasto jest miejscem publicznym i jeśli pozwoliłby na paradę homoseksualistów, to powinien również pozwolić na wszelkie inne parady. Warszawa jest miastem ciężkim do życia i okropnie zakorkowanym. Każde wyjście ludzi na ulicę powoduje jeszcze większe zamieszanie. Więc jeśli tak bardzo zależy Panu na tym, żeby całemu światu obwieścić swoje uczucia, to proponuję zorganizować wielki koncert homoseksualistów lub spotkanie na rynku Starego Miasta lub kilka innych fajnych happeningów, na których jestem pewna, będą bawili się homoseksualiści i heteroseksualiści - nie zakłócając spokoju tym, którzy nie chcą brać w tym udziału."

Przytoczyłem przydługą wypowiedź, gdyż swoją absurdalnością jest dość dobrym świadectwem stanowiska Steczkowskiej. Piosenkarka mówi bowiem o czymś o czym nie ma pojęcia i popiera to fałszywymi danymi z których wyciąga zadziwiające wnioski. Przede wszystkim nie jest prawdą, że Kaczyński tak jak zakazał Parady Równości, zakazał Parady Normalności. Nie zakazał! Ta druga odbyła się oficjalnie i zgodnie z wybiórczym prawem Prezydenta Warszawy. Poza tym Steczkowska najwyraźniej nie zdaje sobie sprawy, że jej postulat, żeby zorganizować koncert lub spotkanie pełne happeningów na którym bawić się będą homo- i heterosekualiści jest realizowany od lat właśnie na Paradzie Równości, gdzie uczestników bardziej łączą pewne idee niż orientacja seksualna. Ale o tym osoba bywająca głównie na spotkaniach wyborczych partii braci Kaczyńskich nie może wiedzieć.

A co wspierają wykonawcy, którzy zdecydowali się zaśpiewać dla Samoobrony? Ta partia ściągnęła do siebie sporą część muzycznego rynku, szczególnie jego bardziej kiczowatą część. Kogo tam nie było: Trubadurzy, Ivan & Delfin, Waldemar Kocoń, a nawet Ich Troje, które specjalnie na tą okazję reaktywowano. W tym wypadku jestem w stanie uwierzyć, że przedsięwzięcie było czysto komercyjne, bo też Leppera i jego partii raczej nie można posądzić o reprezentowanie jakiegoś stanowiska w kolejnych kwestiach. Trudno więc mieć pretensje choćby do Koconia, niegdyś głównej atrakcji Wiecu Wolności 2004. Moja znajoma pamiętająca dobrze lata 70. mówiła mi, że Kocoń także przed laty nie miał właściwie żadnego przeboju i popularność zawdzięczał głównie urodzie. Dobrze więc, że mógł dorobić sobie u Leppera.

Samoobrona wyciszyła obecnie nawet swe niegdyś sztandarowe hasło: "Balcerowicz musi odejść!". Także w innych kwestiach nie ma mowy o konsekwencji. Ostatnio pojawiły się wypowiedzi Andrzeja Leppera, w których popierał legalizację związków gejowskich i lesbijskich. Warto więc poznać co mówił w grudniu 2003 r. pytany o ustawę Marii Szyszkowskiej: "Jesteśmy przeciwni legalizacji tych związków i dlatego będzie u nas głosowanie na 'nie'." Może trochę nieskładnie, ale wiadomo o co chodzi, i chyba nikt nie ma wątpliwości, że zmiana, która nastąpiła w ciągu niespełna dwóch lat nie jest wynikiem dojrzewania i zrozumienia przez byłego Marszałka Sejmu problemów gejów i lesbijek.

Jeszcze inny przypadek to popieranie Platoformy Obywatelskiej. To partia, która ma kwity na wszystko, a i miejsce niemal dla każdego się tam znajdzie. Jedna organizacja łączy homofobów i demokratów, konserwatystów i liberałów, Julię Piterę i Pawła Piskorskiego, syna Gilowskiej i pogromców Zyty, Jana Rokitę i Adriana Furgalskiego. Możliwe zresztą, że skrzydło liberalizmu obyczajowego jest słabiej reprezentowane, ale sądząc z wpisów na portalach gejowsko-lesbijskich dużej grupie homoseksualistów to nie przeszkadza. Może zresztą słusznie, w końcu to tak przyjemnie głosować na pewniaków, mało kto lubi być w grupie przegranych, choćby najszlachetniejszych.

Nic dziwnego, że i niektórzy z artystów są w swoich decyzjach politycznych wyraźnie zagubieni. Kora Jackowska zasiadając w Komitecie Honorowym Henryki Bochniarz, jednocześnie popiera w wyborach parlamentarnych Janusza Palikota. Może nie ma w tym wielkiej sprzeczności, choć warto zaznaczyć, że Bochniarz jest kandydatką Partii Demokratycznej, a Palikot Platformy Obywatelskiej. Nie do końca rozumiem ewolucję autorki "Luccioli", bo PO to partia, gdzie próżno szukać poparcia dla kwestii wielokrotnie poruszanych przez wokalistkę Maanamu takich jak prawa kobiet (w tym do aborcji), jak walka z klerykalizacją, poparcie dla kultury czy wsparcie emancypacji gejów i lesbijek. Nie wątpię, że Janusz Palikot może być prywatnie bardzo fajnym facetem, ale co reprezentuje sobą w życiu publicznym można przekonać się biorąc do ręki pismo "Ozon", którego praktycznie jest właścicielem.

Tak naprawdę takie osoby jak Kora neutralizują wizerunek PO jako partii konserwatywnej i homofobicznej. Kojarzona z liberalnymi obyczajowo wypowiedziami wokalistka Maanamu uwiarygodnia choćby takie osoby jak Mariola Sowińska, która startuje do Sejmu z tej samej lubelskiej listy co Palikot. Palikotowi Sowińska nie przeszkadza, Korze najwidoczniej też, a pani Mariola karmi potencjalnych wyborców takimi kawałkami: "Nie jestem za promocją homoseksualizmu, który uważam za chorobę." Bardzo centrowo, liberalnie i europejsko! Platforma w pigułce!

Historia Polski sprawia, że oczekiwania wobec artystów są większe niż gdzie indziej, a oni sami właściwie zawsze byli rozliczani nie tylko z talentu, ale i zaangażowania społecznego oraz politycznego. Wystarczy wspomnieć nie tak odległe czasy bojkotu aktorskiego w czasie stanu wojennego. Wcześniej było tak samo ostro, w tym roku mija dokładnie sto lat od niezwykłych wydarzeń, które miały miejsce w będącej jeszcze pod zaborami Warszawie. Aktorzy scen rządowych oświadczyli wówczas reżyserom odpowiednich działów, że w zaplanowanych na 1 listopada przedstawieniach nie wystąpią, gdyż byłoby to "pogwałcenie Wielkiego Święta Narodowego". Popularni artyści brali nawet udział w akcji uwalniania więźniów politycznych z Ratusza. Dziś w Ratuszu też źle się dzieje, nie ma jednak wątpliwości, że tym razem to nie artyści staną się siłą przewodnią zmian.

Krzysztof Tomasik