Tomasz Szypuła

Tomasz Szypuła to jeden z najbardziej doświadczonych polskich działaczy na rzecz praw osób LGBT+. Były prezes Kampanii Przeciw Homofobii i współtwórca wielu historycznych inicjatyw. W 2025 roku jego nazwisko stało się symbolem zwycięstwa w walce o prawne uznanie związków jednopłciowych.

Po 15 latach batalii prawnej doprowadził do przełomowego wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał orzekł, że brak jakiejkolwiek formy regulacji związków jednopłciowych w Polsce narusza prawa człowieka.

Początki działalności

Tomasz Szypuła urodził się 11 kwietnia 1980 roku w Tarnobrzegu. Ukończył dziennikarstwo i komunikację społeczną na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wiedzę o działaniu społecznym zdobywał w Szkole Liderów Organizacji Pozarządowych oraz Szkole Praw Człowieka przy Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Jego aktywizm zaczął się na dobre w 2001 roku, gdy współtworzył krakowski oddział Kampanii Przeciw Homofobii. W latach 2002–2004 pełnił funkcję wiceprezesa i rzecznika prasowego organizacji. Był współorganizatorem jednej z pierwszych głośnych kampanii wizerunkowych – Niech nas zobaczą z 2003 roku.

W 2004 roku był głównym pomysłodawcą i szefem pierwszej edycji krakowskiego festiwalu „Kultura dla Tolerancji”. W ramach wydarzenia odbył się Marsz Tolerancji, który Szypuła organizował we współpracy z polityczką Izabelą Jarugą-Nowacką.

Na czele ruchu

W 2006 roku wszedł do zarządu ILGA-Europe, najważniejszej europejskiej organizacji parasolowej działającej na rzecz osób LGBT+. Jego doświadczenie doceniono także w kraju – w 2006 roku został prezesem Kampanii Przeciw Homofobii.

Kierował organizacją do 2008 roku. W tym czasie KPH intensywnie pracowała nad projektami ustaw o związkach partnerskich. Angażował się także w prace nad nowelizacją kodeksu karnego, która miała rozszerzyć ochronę przed mową nienawiści na osoby LGBT+. Jako prezes KPH brał udział w spotkaniach z przedstawicielami rządu, m.in. z pełnomocniczką ds. równego traktowania Agnieszką Kozłowską-Rajewicz.

Równość w biznesie i polityce

Po zakończeniu prezesury w KPH Szypuła skupił się na budowaniu mostów między aktywizmem a światem biznesu. Był współzałożycielem i prezesem Fundacji LGBT Business Forum, która promowała równe traktowanie i polityki antydyskryminacyjne w miejscach pracy.

Próbował swoich sił również w polityce. W 2011 roku kandydował do Sejmu z listy Ruchu Palikota. Trzy lata później startował w wyborach do Parlamentu Europejskiego z ramienia koalicji Europa Plus Twój Ruch. Pozostał aktywnym obywatelem, zabierając głos w ważnych sprawach. W 2018 roku podczas spotkania z Rafałem Trzaskowskim publicznie zapytał go o realizację postulatów warszawskiej Karty LGBT+.

Historyczna wygrana w Strasburgu

Najważniejszym rozdziałem w działalności Tomasza Szypuły okazała się jego osobista walka o prawo do założenia rodziny. W 2010 roku Urząd Stanu Cywilnego w rodzinnym Tarnobrzegu odmówił mu wydania zaświadczenia, które pozwoliłoby mu zawrzeć za granicą związek małżeński z partnerem, José.

Szypuła przeszedł całą ścieżkę odwoławczą w Polsce, przegrywając w kolejnych instancjach, aż do Sądu Najwyższego. W 2015 roku złożył skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Sprawę określił jako „drogę przez mękę”.

W lutym 2025 roku, po niemal dekadzie oczekiwania, Trybunał wydał wyrok w jego sprawie. Orzekł, że Polska, nie zapewniając żadnej formy prawnego uznania i ochrony par jednopłciowych, narusza Europejską Konwencję Praw Człowieka. „Po prawie 10 latach wygrałem w Strasburgu sprawę przeciwko Polsce” – skomentował Szypuła.